Proza

Szokujące arcydzieło Dino Buzzatiego!

„Zdarza się, że w życiu robi się coś bez żadnych zahamowań. Coś, co wypływa z samego wnętrza. Poemat w obrazkach jest dla mnie właśnie czymś takim, podobnie jak Pustynia Tatarów czy O pewnej miłości”. W ten sposób Dino Buzzati przedstawiał czytelnikom książkę przez długie lata niedocenianą i spychaną na margines jego twórczości. Poemat w obrazkach – dzieło wybitne, do dziś wymykające się literaturoznawczym klasyfikacjom – ukazał się w 1969 roku, zyskując wielki rozgłos, po czym stał się nieosiągalny w księgarniach. Odczytując na nowo mit Orfeusza i Eurydyki, Buzzati w tym „pierwszym komiksie autorskim” opowiedział o sobie samym: na 208 barwnych planszach skupił swoje ulubione motywy, począwszy od wiecznego dialogu życia i śmierci. Dzięki wyrafinowanej grze cytatów i autocytatów, licznym hołdom dla artystów z rozmaitych epok, łączeniu gatunków, na stronach tej książki objawia się cały wszechświat twórczy Buzzatiego: odniesienia kulturowe, źródła inspiracji, wspomnienia z dzieciństwa, fascynacje okresu dojrzałego, otwarta na nowe techniki awangardowa metoda pracy. Poemat w obrazkach zawiera w sobie bowiem wiele książek, co można powiedzieć jedynie o arcydziełach.

Wielopiętrowa, nawiązująca do tradycji powiastek filozoficznych powieść - esej Michała Komara jest jak zaproszenie na wykwintną myślową ucztę, podczas której smakujemy mistrzowsko skonstruowane wspomnienia, anegdoty i dygresje - odniesienia do ważnych tekstów kultury i do przywoływanych przez sędziwą Panią E.ludzkich losów. Opowieść o kolejnych stopniach duchowych i kulinarnych wtajemniczeń, wciągająca literacka gra z kwestią smaku.

Michał Komar, rocznik 1946. Pisarz, krytyk literacki, scenarzysta. Napisał m.in. Piekło Conrada, Zmęczenie, Prośbę o dobrą śmierć, Bestiariusz codzienny, Zaraz wybuchnie, Wtajemniczenia, Trzy, Skrywane (powieść nominowana do Nagrody Literackiej Nike oraz Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2021). Współtworzył scenariusze do filmów Szpital Przemienienia, Olimpiada 40, Defekt. Współautor (wraz z Edwardem Żebrowskim) scenariuszy wydanych w tomie Opowieści filmowe. Autor wywiadów rzek, m.in. z Władysławem Bartoszewskim i Wojciechem Pszoniakiem. Profesor Collegium Civitas.

Knut Hamsun

BŁOGOSŁAWIEŃSTWO ZIEMI (1917), jedna z najwybitniejszych powieści XX wieku, która w 1920 roku przyniosła Knutowi Hamsunowi literacką Nagrodę Nobla, jest dziełem skupiającym w sobie najwartościowsze cechy jego pisarstwa. Ten niezwykły poemat prozą, wyrażający zachwyt dla tajemnic życia i natury, wyrósł z poczucia zagrożenia cywilizacją i wydarzeniami historycznymi. Mimo to jest dziełem pełnym optymizmu i nadziei: ucieczki od poczucia bezsensu i zwątpienia Hamsun radzi szukać w powrocie do korzeni człowieczeństwa, w odkrywaniu wciąż na nowo łączności z prawami przyrody i całym wszechświatem. Organiczne zespolenie z absolutem nadaje surowym i prostym bohaterom powieści wymiar poetycki i uniwersalny.

Z ZAMKU DO ZAMKU (1957) to jedna z ostatnich powieści Louisa-Ferdinanda Céline’a (1894-1961), w której opisuje swe doświadczenia z końca drugiej wojny światowej, czasu pobytu w Danii na przymusowym wygnaniu i wreszcie z lat spędzonych po powrocie do Francji w Meudon pod Paryżem. Autor podejmuje tym razem próbę rozrachunku z okresem okupacji, a także temat kolaboracji z Niemcami w czasie drugiej wojny światowej. Uznawany za jednego z największych pisarzy francuskich, laureat literackiej nagrody Renaudot, Céline w charakterystyczny dla siebie sposób, odwołując się do języka mówionego, do argot, do wszelkiego rodzaju kolokwializmów, przedstawia w niezwykle drapieżnej, prowokującej i niejednokrotnie szokującej formie swoje wspomnienia z tego okresu.

Począwszy od pierwszego zbioru opowiadań Słowa na opak, aż do ostatniego – Opowiadania ilustrowane, malarstwo Goi, Boscha czy Velázqueza stanowiło zawsze ważną inspirację dla pisarstwa Antonia Tabucchiego (1943–2012). W Opowiadaniach ilustrowanych napotkamy współczesnych malarzy włoskich, portugalskich, latynoamerykańskich, ale także stałe wątki twórczości Tabucchiego: „przestrzeń, czas, pamięć”, jak sam napisał. A wśród niezliczonych postaci, rzeczywistych i wyobrażonych, jedna powraca wielokrotnie, towarzysząc włoskiemu pisarzowi również w tym ostatnim zbiorze: Fernando Pessoa.

PODRÓŻ DO KRESU NOCY (1932) to debiut Louisa-Ferdinanda Céline’a (1894–1961), uznawanego za jednego z największych pisarzy francuskich. Oparta na wątkach autobiograficznych powieść wywołała duże zainteresowanie krytyki i czytelników. Sukces wynikał z zastosowania przez autora zupełnie nowego i rewolucyjnego języka. Céline odwołuje się do języka mówionego, do argot, do wszelkiego rodzaju kolokwializmów. W niezwykle brutalnej, prowokacyjnej i niejednokrotnie szokującej formie przedstawia opis współczesności, którą można oddać jedynie poprzez krzyk i bunt.

„Księga niepokoju” to autobiografia duchowa Bernarda Soaresa, pod którego nazwiskiem ukrywa się Fernando Pessoa, pisarz i filozof - jedna z najwybitniejszych postaci XX wieku. Intymny dziennik ukazał się 47 lat po śmierci autora; składa się z luźnych, niepowiązanych ze sobą fragmentów, będących niepowtarzalnym zapisem stanów świadomości i emocji alter-ego poety.

Dziennik intymny Fernanda Pessoi to lektura wyjątkowa, hipnotyzująca, która nie traci na aktualności, a niektóre przemyślenia pisarza w formie błyskotliwych sentencji z pewnością poruszą niejednego czytelnika.

Młoda kobieta, zgłębiająca losy zmarłego w Anglii austriackiego pisarza Gabriela Hirschfeldera, natrafia na mroczną tajemnicę z czasów drugiej wojny światowej. W swych poszukiwaniach dociera też na wyspę Man, gdzie w obozie dla internowanych uwięziono w tamtym czasie zarówno żydowskich uchodźców z Austrii, jak i zwolenników nazistów. Opowiadając historię austriackiego imigranta, Norbert Gstrein w swej nastrojowej, finezyjnie skonstruowanej prozie dotyka problemów ludzkiej tożsamości, osamotnienia i wykluczenia, analizuje skomplikowaną grę rzeczywistości i wyobrażeń.

Rudyard Kipling

BAJKI, KTÓRE TRZEBA OPOWIADAĆ WŁAŚNIE TAK

Dla małych dzieci

Z ilustracjami autora

W nowym przekładzie Hanny Pustuły-Lewickiej

ISBN 978-83-950455-1-6

Czuły Barbarzyńca Press 2018

Wydana w Czechosłowacji w 1964 roku minipowieść kreśli pełen ciepłego humoru i nostalgii portret czeskiej prowincji w przededniu przejęcia władzy przez komunistów. Bohumil Hrabal - przez kilka powojennych lat agent ubezpieczeniowy i akwizytor - bohaterami książki uczynił czterech oszustów podających się za przedstawicieli towarzystwa ubezpieczeniowego "Spokojna starość". Bezkarnie naciągają oni naiwnych sklepikarzy i rzemieślników - do czasu, gdy okaże się, że jeden z nich...

Barbarzyńca w Azji to utwór zainspirowany wyprawą do Indii, Chin, Japonii, Malezji i Indonezji, którą Henri Michaux rozpoczął w 1931 roku. Ta fascynująca opowieść przełamuje wszelkie schematy typowej relacji z podróży, zachowując jednocześnie najlepsze cechy stylu pisarza: ironię, liryzm, niepowtarzalne poczucie humoru. Michaux nie interesują krajoznawcze ciekawostki - w osobistej, porywczej narracji próbuje dotrzeć do istoty duchowości i kultury ludów Azji, odsłaniając przy tym wiele tajemnic własnego wnętrza.Książka nieufna, niespokojna, mogąca stać się ważnym impulsem do namysłu nad dziwnością i pięknem świata.

Kristof Zorde zadebiutował w 2022 roku zbiorem opowiadań Dzień pierwszy, za który otrzymał nagrodę „Magazynu Literackiego Książki”. W Być jak autor posługuje się ulubioną formą mikroopowiadania, by wcielić się w postacie filozofów, ekonomistów, ludzi pióra i innych najmniej oczekiwanych osób, i odkryć czytelnikowi ich najbardziej intymne myśli.

„Jestem profesorem od metody naukowej… ale mam z tym problem: nie ma czegoś takiego jak metoda naukowa. Gdy uderza piorun, można zacząć od stwierdzenia, że Zeus maczał w tym palce. Skąd wiemy, że Zeus istnieje? Bo byliśmy świadkami uderzenia pioruna. Zaczynamy się kręcić wokół własnej osi. Jak tego uniknąć?”.

„…każda idea, nawet ta najbardziej absurdalna, dostarcza nowej wiedzy. Pierwszego z brzegu przykładu dostarcza pomysł Kopernika, by poruszyć Ziemię. Niby miał jakieś instrumenty do obserwacji ciał niebieskich. I co z tego – przecież i tak nie było widoczne nic innego, jak ruch Słońca na nieboskłonie. Wtedy przyśnił mu się Bóg i powiedział: – Gdybyś mieszkał na Słońcu, to widziałbyś Ziemię poruszającą się ruchem okrężnym wokół Słońca. Pomyśl, może warto to rozważyć. – Tak powstał układ heliocentryczny”. (fragment opowiadania Paul Feyerabend)

Były basebalista, obecnie zmęczony życiem lump imający się dorywczych zajęć, w Halloween 1938 roku powraca do rodzinnego miasta Albany, które porzucił w dramatycznych okolicznościach przed dwudziestu laty. Ze współtowarzyszką wędrówki, przyjaciółką Helen, przemierza znajome ulice, usiłując pojednać się ze zjawami z przeszłości i teraźniejszości...

ANTYKWARIAT

Jest to niekonwencjonalna powieść inspirowana postacią grafika-abstrakcjonisty Vladimira Boudnika (1924-68), opowieść o przyjaźni i wspólnych poszukiwaniach nowych źródeł inspiracji - w knajpach, na ulicy, wśród zwyczajnych ludzi - a także historia narodzin Hrabalowskiej estetyki i wizji świata. Opatrzona przez autora podtytułem Teksty pedagogiczne, przez kilkanaście lat funkcjonowała w obiegu niezależnym. Drugie wydanie legendarnej książki wybitnego czeskiego pisarza.

RAYMOND QUENEAU

ĆWICZENIA STYLISTYCZNE

w przekładzie Jana Gondowicza

Wielki literacki eksperymentator RAYMOND QUENEAU (1903–1976) zawdzięcza sukces światowy dwóm dziełom: powieści Zazi w metrze (Zazie dans le métro, 1959) i wcześniejszym Ćwiczeniom stylistycznym (Exercices de style, 1947). Jednak Ćwiczenia bardziej jeszcze niż Zazi cieszyły się sławą nieprzekładalnych. Napisane są bowiem zgodnie z zasadami kombinatoryki, dzięki którym błahy, wręcz niegodny uwagi incydent w autobusie opowiadany jest na 99 sposobów z wykorzystaniem wszelkich możliwych figur retorycznych i stylów literackich. Tłumaczowi polskiemu nasuwają masę przeszkód z racji bogactwa gramatyki i retoryki francuskiej, gdzie użycie stosownych form pociąga za sobą utrwalone w rozległej tradycji literackiej tony: wahanie, patos, ironię... Tym trudniej oddać ten wymiar gry, który prowadzi do opowiadania w sposób zakazany, wbrew owym konwencjom. W tak krótkich tekstach nadrobić to jednak można nadużyciem gramatyki polskiej i – by tak rzec – próbami przeciążeniowymi leksyki. Wedle przedmowy autora do jednego z wydań, „W latach trzydziestych byliśmy kiedyś z Leirisem w sali Pleyela na koncercie, podczas którego wykonano fugę Bacha. Mówiliśmy później, że interesujące byłoby stworzenie w literaturze czegoś podobnego, co powstaje dzięki zwielokrotnieniu wariacji, niemal ad infinitum”. Muzyczność i matematyczność nadają Ćwiczeniom walor książki jedynej w swoim rodzaju, nie należącej do żadnego gatunku literackiego. „Jak” tryumfuje tu bez reszty nad „co”, sprawiając, że na bohatera dzieła awansuje niepostrzeżenie sama inwencja i niepohamowana swoboda przekształceń. Czyni to z Ćwiczeń jedną z najśmieszniejszych książek świata.

Ekwador to niezwykły dziennik podróży Henri Michaux do Ameryki Południowej. Nie jest to klasyczna proza podróżnicza, skoncentrowana na opisie krajobrazów i wiernej relacji faktów, spotkań, wydarzeń. Obserwacja świata zewnętrznego splata się z eksploracją własnego wnętrza, oniryczne i halucynacyjne fragmenty sąsiadują z zapisem wrażeń podróżnika. Towarzyszy temu wyjątkowy styl pisarza, który krótkie, lapidarne opisy łączy z poetyckimi pasażami. Książka została wydana w 1929 roku i można w niej odnaleźć cechy pisarstwa Michaux, które będzie doskonalił w późniejszych utworach.

"Ernesto" Umberto Saba

przekład: Jarosław Mikołajewski

Istnieją historie skrywane przez całe życie. Pisane z palącej potrzeby wydobycia ich z siebie i ujrzenia przed sobą, na papierze. Zaraz potem przychodzi jednak myśl, że nie nadają się do rozpowszechnienia. Zostaną opublikowane po śmierci autora i staną się „literackim skandalem”. (...) „Ernesto”, choć niedokończony, może uchodzić za jedną z największych powieści włoskich dwudziestego wieku. Jest kluczem do zrozumienia dzieła i życia Umberta Saby (1883–1957), lecz przede wszystkim jest to powieść o nadzwyczajnej świeżości i swobodzie. To bezlitosna oraz ironiczna opowieść o skomplikowanym procesie dorastania, być może jedna z nielicznych włoskich powieści inicjacyjnych, godna sąsiedztwa z „Niepokojami wychowanka Törlessa” Musila. (Francesco Cataluccio)